Suriye'de toplu mezarların sessiz tanığı konuştu. Beşar Esed rejimi altında 2011'den 2018'in başına kadar zorla mezar kazmaya zorlanan ve Almanya'ya sığındıktan sonra ilk kez kimliğini açıklayan Muhammed Afif Nafieh, yaşadıklarını Middle East Eye'a anlattı.
YAŞADIKLARINI İLK KEZ ANLATTI
Nafieh'in tanıklığı, Almanya'nın Koblenz kentinde iki Suriyeli yetkilinin insanlığa karşı suçlardan mahkûm edildiği davada kilit rol oynamıştı. Haftanın yedi günü çalışan Nafieh, 16 metrelik buzdolabı kamyonlarıyla getirilen yüzlerce işkence görmüş cesedin gömülmesini denetliyordu. "Her türlü işkence yöntemi uygulanmıştı. Onlara bakınca, o kişi ölmeye gelmeden önce defalarca ölmüştü diye düşünürdüm" dedi.
"HAYIR" DEMEK YASAKTI
Savaş başlamadan önce Şam Valiliği'nde defin işleriyle ilgilenen bir belediye çalışanı olan Nafieh, 2011'de istihbaratçılar tarafından görevine çağrıldı. O güne dek hiç ceset görmemişti. Cesetlerin sayısını, geldikleri güvenlik şubesini ve gömüldükleri yeri kaydetmekle görevlendirildi. "Hiç devamsızlık yapmazdım, geç kalmazdım. Tatil günümde bile işe giderdim" diyen Nafieh, rejimin sistemini şöyle anlatı: "Hayır demek yasaktı. Yoruldum, hastayım demek bile yasaktı. Tam bir totaliter rejimdi." dedi.
RAPORLAR ESED'E ULAŞIYORDU
İlk çalıştığı yer olan Najha mezarlığı kısa sürede doldu. Soğutmalı kamyonlar mezarlığa girdiğinde yaşadığı şoku şöyle anlattı: "Kapılar açıldı ve felaket başladı. 300-400 ceset vardı. Aklım almıyordu." Her rapordan dört kopya çıkarılıyor, bunlardan biri doğrudan Beşar Esed'ın başkanlık sarayına gönderiliyordu. Nafieh, "Esed, şubelerde olup biten her şeyi biliyordu" dedi.
GİZLİ MEZARLAR, İNFAZLAR, KAMYONLAR
Najha dolunca, istihbarat görevlileri Nafieh'i Şam dışındaki Kuteyfe adlı bir bölgeye götürdü. Bölge daha ıssızdı, gözlerden uzaktı. Nafieh'ten Najha'daki ekibini buraya getirmesi istendi. Başta haftada bir-iki kamyon gelirken, daha sonra bu sayı haftada dört kamyona çıktı. Cesetlerin bir kısmı Sednaya Cezaevi'nden geliyordu. Nafieh'in ifadesine göre, burada infazlar gece yarısı yapılıyor, cesetler sabaha karşı 03.00'te gömülüyordu. Diğer cesetler ise Şam'daki hastanelerden ulaştırılıyordu.
RÜŞVETLE KURTULUŞ VE ALMANYA'YA KAÇIŞ
Bunca yıl boyunca sessiz kalan Nafieh, sonunda bir kaçış planı yaptı. Hasta olduğunu öne sürdü, bir istihbaratçıyı rüşvetle ikna ederek görevinden ayrıldı. 2018'de ikinci kez rüşvet ödeyerek ailesiyle birlikte Suriye'den ayrıldı ve Almanya'ya iltica etti. Almanya'da tanıklık yaptığı Koblenz davası, Suriye devlet işkencesine karşı açılan ilk uluslararası dava olarak tarihe geçti. İki rejim yetkilisinin mahkûm edilmesinde Nafieh'in tanıklığı kilit öneme sahipti. "Bu zulüm cevapsız kalamazdı" dedi.
YAPTIRIMLAR VE ÇİFTE ÇAĞRI: ÖNCE BASKI, ŞİMDİ KALDIRIN
Nafieh, Koblenz'deki tanıklığının ardından Suriye Acil Durum Görev Gücü (Syrian Emergency Task Force) ile çalıştı. Yine Nafieh ve "Caesar" kod adlı eski adli memurun tanıklıkları, ABD'nin 2019'da Suriye'ye uyguladığı ekonomik yaptırımların dayanaklarından biri oldu. 2023'te ABD Kongresi Dış İlişkiler Komitesi'nde konuşan Nafieh, Arap ülkelerinin Esed'le normalleşmesini engellemek için uluslararası baskı çağrısında bulundu.
ARTIK YÜZÜNÜ GİZLEMİYOR
Yıllarca kimliğini gizleyen Nafieh, "Kimliğimi bile açıklamamışken kayınlarım, eşleri, kız kardeşlerim tutuklandı" dedi. Ancak Esed rejiminin devrilmesinin ardından artık saklanma gerekçesinin kalmadığını belirten Nafieh "Rejim düştü, büyük bir sevinç yaşadım. Artık yüzümü göstermeye hazırım." ifadelerini kullandı.