Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara’nın Azerbaycan’a gerçekleştirdiği kritik Bakü ziyareti, enerji alanında uzun yıllardır ilk kez bu denli somut bir adımın atılmasına vesile oldu. Ziyaret kapsamında Azerbaycan Devlet Petrol Şirketi (SOCAR) ve Suriye arasında imzalanan mutabakat zaptı ile Azerbaycan doğal gazının Türkiye üzerinden Suriye’ye ihraç edilmesi için düğmeye basıldı. Anlaşma, savaş nedeniyle büyük oranda yıkıma uğrayan Suriye’nin elektrik altyapısına yeniden can verecek bir enerji köprüsünü hayata geçirmeyi amaçlıyor. Türkiye’nin ise enerji geçiş merkezi rolünü pekiştirmesi ve sınır güvenliği açısından önemli stratejik kazanımlar elde etmesi bekleniyor.
KİLİS'TEN HALEP'E UZANACAK
Mutabakat zaptına göre Azerbaycan, ilk etapta Suriye’ye yılda 1 milyar metreküp doğal gaz gönderecek. Bu rakam, ilerleyen süreçte günlük 6 milyon metreküpe çıkarılarak yıllık 2 milyar metreküpe ulaşacak. Gaz, Türkiye sınırındaki Kilis üzerinden Suriye’ye giriş yapacak ve Halep ile Humus’taki doğal gaz çevrim santrallerinde elektrik üretiminde kullanılacak. Elektrik üretiminde yaklaşık 1.200-1.300 megavatlık bir katkı sağlayacak bu girişim, Suriye için kritik bir dönüm noktası anlamına geliyor.
MAYINLI ALAN TEMİZLENDİ
Türkiye tarafında ise altyapı hazırlıkları büyük ölçüde tamamlandı. Kilis’teki doğal gaz boru hattı Suriye sınırına kadar uzatıldı. Sınır hattındaki mayınlı bölge, Milli Savunma Bakanlığı ve Türk Silahlı Kuvvetleri’nin koordinasyonuyla temizlendi. Suriye tarafında da boru hattının bağlantıları tamamlandı. Enerji sevkiyatının başlatılması artık “an meselesi” olarak değerlendiriliyor.
ELEKTRİK SORUNU KRİTİK DÜZEYDE
Suriye’nin iç savaş sonrası en büyük altyapı sorunlarının başında enerji geliyor. Şam dahil olmak üzere ülkenin hiçbir vilayetinde günün üçte birinden fazla süreyle kesintisiz elektrik sağlanamıyor. Bu nedenle Suriye yönetimi, doğal gaz çevrim santrallerini tekrar devreye almak için yoğun çaba sarf ediyor. Bu proje ile Halep ve Humus’taki santrallerin yeniden işler hale gelmesi hedefleniyor.
TÜRKİYE’NİN STRATEJİK KONUMU PEKİŞİYOR
Söz konusu gelişme Türkiye açısından sadece ekonomik değil, aynı zamanda jeopolitik bir önem de taşıyor. Enerji transferinde Türkiye’nin geçiş güzergâhı olması, ülkenin doğal gaz dağıtımındaki merkezi rolünü güçlendiriyor. Türkiye, halihazırda Azerbaycan gazını taşıyan Güney Kafkasya Boru Hattı (SCP) üzerinden gelen gazı Kilis üzerinden, Arap Boru Hattı ile entegre ederek Suriye’ye ulaştıracak. Bu entegrasyon, Türkiye’nin bölgesel enerji merkezi olma hedefi doğrultusunda önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Ayrıca Suriye sınırındaki güvenlik risklerinin azaltılması, bu bölgedeki ekonomik ve sosyal dinamiklerin yeniden canlandırılması açısından da önemli. Doğal gaz hattının geçtiği bölgelerde altyapı çalışmaları ve güvenlik operasyonları, Türkiye-Suriye sınır hattında istikrarlı bir zemin oluşturmayı hedefliyor.
Katar ve Ürdün bağlantılı planlar da masada
Suriye yönetimi sadece Azerbaycan gazıyla sınırlı kalmak istemiyor. Daha önce Ürdün üzerinden Mısır doğal gazını Türkiye’ye ulaştırmayı hedefleyen ancak iç savaş nedeniyle sekteye uğrayan “Arap Gaz Boru Hattı” projesi yeniden gündeme geldi. Şimdi bu hattın Ürdün kısmı aktif hale getirilerek Katar gazının Şam’a ulaştırılması da planlar arasında. Öte yandan Şam yönetimi, doğrudan Türkiye’den de doğal gaz alımı yaparak diğer çevrim santrallerini de devreye almak istiyor. Böylece ulusal elektrik şebekesini toparlayarak, savaşın neden olduğu enerji krizini kontrol altına alma yolunda ilerlemeyi hedefliyor.