Fransa merkezli Le Point dergisi, Cezayir’in Fransız sömürgeciliğini 'devlet suçu' olarak tanımlayan yasasını mercek altına aldı.
Dergi, söz konusu yasanın sadece tarihsel bir adım olmanın ötesinde, bölgedeki güç dengeleri ve uluslararası ilişkilerle bağlantılı bir gelişme olarak değerlendirilebileceğini belirtti.
'ERDOĞAN KAZANDI'
Cezayir Parlamentosu, 24 Aralık 2025’te Fransız sömürgeciliğini 1830-1962 dönemi için “devlet suçu” ilan eden yasayı oybirliğiyle kabul etti.
Dergi, bu haberi Fransız sömürgeciliğini suç kabul eden yasa için oy kullandı ve 'Cumhurbaşkanı Erdoğan kazandı' ifadeleriyle duyurdu.
Yasa, Fransa’dan resmi özür, tazminat ve yağmalanan malların iadesi talep ederken, sömürgeciliği öven yazı, konuşma veya yayınlara ağır cezalar öngörüyor.
'CEZAYİR'İN KARARI YALNIZCA YÜZLEŞME DEĞİL'
Le Point'e göre bu karar, yalnızca geçmişle yüzleşme amacı taşımıyor; Fransa ile Türkiye arasında uzun süredir süren nüfuz mücadelesinde de önemli bir rol oynuyor. Habere göre, Türkiye özellikle son yıllarda Cezayir ile ekonomik ve kültürel bağlarını güçlendirerek, bölgede etkisini artırdı.
Dergi, Ankara’nın bu süreçte sembolik olarak sömürgeciliğin mağdurlarının sesi konumuna geldiğini ve Fransa’nın Mağrip ve Avrupa’daki etkisini dengelemeye çalıştığını vurguladı.
PARİS SIKIŞTI, DENGELER HIZLA DEĞİŞİYOR
Le Point, Cezayir’in talepleri ve Türkiye’nin aktif rolüyle Paris’in belirli bir sıkışıklık yaşadığını ve bölgesel dengelerin hızla değiştiğini ifade etti.
NE OLMUŞTU?
Cezayir Meclisinin, Fransa'nın 1830-1962 yıllarındaki sömürge döneminin suç sayılmasına ilişkin yasa tasarısını oy birliğiyle kabul ettiği belirtildi.
Oylamada yasa tasarısının "oy birliğiyle" kabul edildiği aktarılırken, oylamanın ardından milletvekillerinin Cezayir bayrağı sallayarak, "Huzur içinde yat şehit, mücadeleye devam" sloganları attığı kaydedildi.
Cezayir parlamentosunun 130 yıldan fazla süren Fransız sömürgeciliğini suç sayan bir yasa, böylece halka açık bir oturumda ilk kez onaylanmış oluyor.
Meclis Başkanı Bugali, oylama öncesinde yaptığı açıklamada yasayla birlikte, Fransız sömürge suçlarının sayılması, Fransa devletinin sömürgeci geçmişinden doğan sorumluluğunun belirlenmesi, tanıma ve özür talep mekanizmalarının oluşturulması ile sömürgeciliği övmeyi veya propagandasını yapmayı suç sayan cezai tedbirleri içerdiğini belirtmişti.
Metinde ayrıca, Fransız sömürgeciliğine atfedilen 30’dan fazla suç sıralanırken, bunlar arasında Sahra bölgesindeki nükleer denemeler ve patlamaların yol açtığı çevresel ve insani tahribat, sivillerin öldürülmesi, uluslararası yasaklı silahların kullanılması ve mayın döşenmesi yer alıyor.
Cezayir-Fransa ilişkileri, Paris'in Batı Sahra meselesinde Fas'ın önerisini kabul etmesiyle son aylarda gerilime sahne oluyor. Cezayir, bölge sakinleri için kendi kaderini tayin hakkı talep eden Polisario Cephesi'ni destekliyor.
Cezayir, Batı Sahra halkının kendi kaderini tayin hakkını savunurken, Fas'ın özerklik planını reddeden Polisario Cephesi'ni destekliyor.
FRANSA'NIN AFRİKA'DAKİ KARA LEKESİ
Cezayir, Fransa'nın 1830'lara uzanan işgaline karşı 1 Kasım 1954'te bağımsızlık mücadelesine başladı. Yaklaşık 1,5 milyon kişinin hayatını kaybettiği çetin mücadele sonucu Cezayir 1962'de bağımsızlığına kavuştu.
İnsan hakları örgütleri ve tarihçiler, Fransa'nın 1830-1962 yıllarındaki sömürge döneminde Cezayirlilere yönelik katliamlar gerçekleştirildiğini ve yüz binlerce kişinin tehcir edildiğini belirtiyor.
Cezayir İnsan Hakları Savunma Birliği, sömürge döneminde yaklaşık 10 milyon kişinin öldürüldüğünü kaydediyor.
Fransa, Afrika'daki sömürgeci tarihinin en güncel ve en kanlı örneği olan Cezayir'deki suçlarını hala resmen tanımıyor.
Cezayir'de her yıl 18 Şubat, Fransa sömürgesine karşı verilen mücadelede hayatını kaybedenler anısına Ulusal Şehit Günü olarak anılıyor.