Yeşil dönüşüm için önemli adımlardan biri olarak görülen Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi'nde (ETS) bu yıl mevzuat düzenlemelerinin tamamlanması ve pilot uygulamanın başlatılması planlanıyor.
AA muhabirinin 2026-2028 dönemini kapsayan Katılım Öncesi Ekonomik Reform Programı'ndan yaptığı derlemeye göre, yeşil dönüşümün hızlandırılması amacıyla ETS kurulacak. Sistemin özellikle yüksek sera gazı salımının olduğu çimentodan demir-çeliğe, kimya sanayisinden alüminyum üretimine kadar çeşitli sektörlerde dönüşümü beraberinde getirmesi bekleniyor.
Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'nda (SKDM) bu yılın başında uygulama döneminin başlamasıyla hızlanan ETS çalışmaları sonucu sera gazı emisyonlarının azaltılmasına yönelik piyasa temelli mekanizma devreye alınacak. Sistemle sera gazı emisyonlarına üst sınır konulması, bu sınır içinde izinlerin piyasada alınıp satılması sağlanacak.
Emisyonların azaltılarak temiz teknolojiye yönlendirilmesi ve uluslararası düzenlemelerle uyumlu bir karbon fiyatlandırma sistemi kurulması hedeflenen ETS için bu yıl bazı düzenlemeler çıkarılarak pilot uygulamalara başlanacak.
AB STANDARTLARI VE EPİAŞ ALTYAPISI
Çalışmalarda Türkiye ETS'sinin Avrupa Birliği (AB) ETS'sine uyumu da dikkate alınacak. Planlamaya göre Enerji Piyasaları İşletme AŞ (EPİAŞ) tarafından geliştirilen ETS Piyasası Yönetim Sistemi Platformu'nun test ortamında çalıştırılması ve İşlem Kayıt Sistemi'nin güvenlik testlerinin bu yıl tamamlanması hedefleniyor.
Yapılacak çalışmalarla emisyon izleme, raporlama ve doğrulama sistemlerinin EPİAŞ altyapısına entegrasyonu sağlanacak. Bu yıl ETS'ye dahil olacak tesislere yönelik katılımcı eğitimlerinin ve çevrim içi rehberin tamamlanması planlanıyor.
PİLOT DÖNEM VE TAM UYGULAMA TAKVİMİ
Türkiye ETS'nin kurulması hedefiyle gelecek yıl da çalışmaların sürmesi öngörülüyor. Bu kapsamda pilot ETS dönemi 2027'de de devam edecek. Eğer pilot uygulamalar planlandığı gibi sürerse 2028'de ETS 1. uygulama döneminin başlatılması hedefleniyor. ETS uygulamasının sektörlere etkisi de bu dönemde değerlendirilecek.
EPİAŞ tarafından pilot dönemde devreye alınması hedeflenen ETS Piyasası Yönetim Sistemi'nin güncel verilerle uygulama döneminde devam etmesi bekleniyor. Sistemin SKDM'den oluşabilecek maliyetleri azaltması öngörülüyor.
MALİYET AVANTAJI VE EKONOMİK ETKİ
Programda, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası ile işbirliğiyle yapılan "Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizmasının Türk Ekonomisine Potansiyel Etkisi" çalışmasının sonuçlarına da yer verildi.
Bu kapsamda SKDM'nin uygulanması sonucu oluşabilecek maliyetlerin, Türkiye ETS'si kurulduğunda azalabileceği tespit edildi. Bu çerçevede 2027 için görülen 138 milyon avroluk maliyetin 56 milyon avroya, 2032 için görünen 2 milyar 579 milyon avroluk maliyetin 1 milyar 79 milyon avroya kadar azalabileceği hesaplandı.
Türkiye'nin ETS ile SKDM uygulaması nedeniyle ülke ekonomisi üzerinde oluşabilecek maliyetlerin önemli kısmının içselleştirilmesi ve bu gelirin ulusal düşük karbonlu kalkınmayı hızlandırmak için stratejik olarak kullanılabilmesi hedefleniyor. Oluşturulacak sistemle 2053 net sıfır emisyon hedefinde önemli aşamalar da geçilmiş olacak.