Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Harita Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, Avrupa Uzay Ajansı’nın Sentinel uydularından elde edilen verilerle yapılan analizlerde, Bursa Ovası’nda her yıl yaklaşık 6 santimetrelik düşey çökme tespit edildiğini açıkladı. Benzer hareketlerin Konya Ovası’nda da gözlendiğini belirten Kutoğlu, bu sürecin uzun yıllar devam etmesi halinde ciddi yapısal risklerin ortaya çıkabileceği uyarısında bulundu.
Avrupa Uzay Ajansı’na ait Sentinel uydularının, yeryüzündeki hareketleri düzenli olarak izleme olanağı sunduğunu ifade eden Kutoğlu, bu verilerin İngiltere’deki Leeds Üniversitesi Deprem ve Volkan Araştırmaları Merkezi tarafından ön işlemden geçirildiğini söyledi. İşlenen verilerin akademisyenlerin ve kullanıcıların erişimine açıldığını kaydeden Kutoğlu, bu sayede büyük ölçekli deformasyonların net şekilde analiz edilebildiğini dile getirdi.
Sentinel uydularının dünyayı tekrarlı biçimde dolaşarak yer hareketlerini izlediğini vurgulayan Kutoğlu, elde edilen verileri indirip değerlendirdiklerinde özellikle Konya ve Bursa bölgelerinde ciddi düşey deformasyonların varlığını ortaya koyduklarını belirtti.
HER 2 İLDE DE BENZER ÖZELLİKLER VAR
Bursa’daki tablonun dikkat çekici boyutlarda olduğunu ifade eden Kutoğlu, Bursa ve Konya’nın jeolojik açıdan benzer özellikler taşıdığına işaret etti. Her iki bölgenin de faylarla sınırlandırıldığını, aynı zamanda geniş ova alanlarına sahip olduğunu söyleyen Kutoğlu, yer altı sularının yoğun şekilde kullanıldığı bu alanlarda önemli yüzey deformasyonlarının oluştuğunu kaydetti.
ÇÖKME 10 YILDA 60 SANTİME ULAŞACAK
Bursa Ovası’nda yapılan incelemelerde fay hatlarını temsil eden bölgeler arasında belirgin düşey hareketler tespit edildiğini anlatan Kutoğlu, özellikle iki bölgede görülen bu hareketlerin çökme anlamına geldiğini söyledi. Kutoğlu, “Bursa Ovası’nda yıllık olarak yaklaşık 6 santimetre civarında bir çökme, bir oturma söz konusu” dedi.
Bu sürecin yıllara yayılarak devam ettiğine dikkat çeken Kutoğlu, söz konusu çökmenin 10 yıl sonunda 60 santimetreye ulaşabileceğini belirtti. Bu durumun hem yer altı su seviyesindeki azalma hem de bölgedeki fay hareketlerinin etkisiyle ortaya çıktığını vurgulayan Kutoğlu, kent planlamasında mutlaka dikkate alınması gereken bir husus olduğunun altını çizdi.
ULUDAĞ'IN HER YIL BOYU UZUYOR
Çalışmada öne çıkan bir diğer bulgunun Uludağ bölgesi olduğunu aktaran Kutoğlu, Bursa Ovası’nın Uludağ’a doğru uzandığını ve bu bölgede farklı bir hareket tespit edildiğini ifade etti. Yapılan ölçümlere göre Uludağ’ın yılda ortalama 2 santimetre yükseldiğini belirten Kutoğlu, “Uludağ giderek boyu uzuyor” değerlendirmesinde bulundu.
KONYA'DA DA ÇÖKME 10 SANTİMETREYİ BULUYOR
Benzer deformasyonların Konya Ovası’nda da görüldüğünü söyleyen Kutoğlu, Konya’daki çökmenin yer yer 5 ila 10 santimetre arasında değiştiğini açıkladı. Bu bölgelerin yoğun tarım faaliyetlerinin yürütüldüğü ve yer altı sulamasının yaygın olarak yapıldığı alanlar olduğunu ifade etti.
KONYA'DAKİ OBRUKLARA DİKKAT ÇEKTİ
Konya’daki hareketlerin yalnızca yer altı suyu kullanımına bağlı olmadığını vurgulayan Kutoğlu, bölgede aynı zamanda yılda yaklaşık 4 santimetrelik batıya doğru bir hareketin de bulunduğunu söyledi. Bu nedenle çökmede tektonik iteklemenin de etkili olduğunun görüldüğünü belirten Kutoğlu, zemin özelliklerinin de önemli rol oynadığını kaydetti. Konya Ovası’ndaki yoğun kireç taşı yapısının, su çekilmesine bağlı olarak zamanla obruk oluşumlarına neden olduğunu hatırlattı.
Bursa’da Konya’daki gibi obrukların gündemde olmadığını ifade eden Kutoğlu, buna rağmen riskin farklı şekillerde ortaya çıkabileceği uyarısında bulundu. Süregelen hareketlerin yapısal hasarlara yol açabileceğini belirten Kutoğlu, yapıların zemine oturan noktalarının farklı deformasyonlara maruz kalması halinde binalarda çatlaklar ve yapısal bozulmalar oluşabileceğini söyledi.
Bu tür deformasyonların taşıyıcı sistemlere sirayet etmesi durumunda ciddi tehditlerin ortaya çıkabileceğini vurgulayan Kutoğlu, yer kabuğundaki zorlanmaların da bu süreçle birlikte arttığını dile getirdi. Enerji birikiminin devam etmesi halinde zeminde kütle hareketleri gibi farklı jeolojik risklerin de oluşabileceğini ifade ederek uyarılarını tamamladı.
Konya dünya medyasının dikkatini çekti: Türkiye'den korkutan görüntü
Van depremi sonrası korkutan uyarı! Prof. Dr. Şükrü Ersoy iki ili işaret etti